Adet Sancısı (Dismenore)
Adet sancısı (dismenore), adet kanaması sırasında veya hemen öncesinde görülen karın alt bölgesinde ağrı ve kramp şeklindeki şikayetlerdir. Kadınların %50-90'ında görülür ve %10-15'inde günlük aktiviteleri etkileyecek şiddettedir.
Dismenore Tipleri
- Birincil (Primer): Organik neden olmaksızın, adet görmeye başlamadan 1-2 yıl sonra ortaya çıkan, prostaglandin artışına bağlı ağrı
- İkincil (Sekonder): Altta yatan jinekolojik hastalığa bağlı olarak sonradan başlayan ağrı (endometriozis, miyom, vb.)
Birincil Dismenore Belirtileri
- Adet kanamasından 1-2 gün önce başlayan alt karın ağrısı
- Kasık ve bel bölgesine yayılan ağrı
- Kramp tarzında, kasıntılı ağrı
- Mide bulantısı ve kusma
- İshal veya kabızlık
- Baş ağrısı
- Halsizlik ve yorgunluk
- Adet kanamasının ilk 1-2 gününde en şiddetli
İkincil Dismenore Nedenleri
- Endometriozis: En sık neden
- Adenomyosis: Rahim duvarı hastalığı
- Miyomlar: Özellikle submukoz miyomlar
- Over kistleri: Özellikle endometrioma (çikolata kisti)
- Pelvik inflamatuar hastalık (PID)
- Rahim anomalileri: Septum, bicornis uterus
- İUD (Rahim içi araç): Özellikle bakır spiral
- Cerrahi sonrası yapışıklıklar
Teşhis Süreci
Detaylı öykü alımı önemlidir. Ağrının başlangıç yaşı, şiddeti, süresi ve eşlik eden belirtiler sorgulanır. Fizik muayene ve gerekirse ek tetkikler yapılır.
Değerlendirme
- Ağrının karakterizasyonu (başlangıç yaşı, süre, şiddet)
- Jinekolojik öykü (adet düzeni, cinsel aktivite, doğum öyküsü)
- Pelvik muayene
- Jinekolojik ultrason
- Smear testi
- Gerekirse laparoskopi
Tedavi Yöntemleri
İlaç Tedavisi
- NSAİİ'ler: İbuprofen, naproksen (prostaglandin inhibitörü)
- Asetaminofen: Parasetamol
- Oral kontraseptifler: Doğum kontrol hapları
- Depo-provera: Enjeksiyon
- Hormonlu spiral (Mirena): Yerel progestron
Non-Farmakolojik Tedaviler
- Sıcak uygulama (sıcak su torbası, duş)
- Egzersiz ve yürüyüş
- Masaj
- Akupunktur
- TENS (Transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu)
- Biofeedback
- Yoga ve gevşeme teknikleri
Cerrahi Tedavi
İkincil dismenorede altta yatan nedene yönelik cerrahi uygulanır:
- Endometriozis cerrahisi (laparoskopi)
- Miyom çıkarılması (myomektomi)
- Over kisti cerrahisi
- Yapışıklık temizliği
- Histeroskopi (polip, septum)
Yaşam Tarzı Önerileri
- Düzenli egzersiz yapma
- Sağlıklı beslenme
- Stres yönetimi
- Yeterli uyku
- Sigara bırakma
- Kafein sınırlandırma
- Sıcak içecekler tüketme
Ne Zaman Doktora Gitmeli?
Başvuru Endikasyonları
- Ağrı günlük aktiviteleri engelliyorsa
- 25 yaşından sonra başlayan ağrı
- Adet dışı kanama ile birlikte ağrı
- Şiddetli ağrıya rağmen ilaçlar fayda etmiyorsa
- Ağrı cinsel ilişki sırasında da varsa
- Kısırlık şikayeti varsa